AIVDおよびMIVDのバルクデータセット：影の諜報機関
本日公開された調査報告書（PDF）によると、オランダのAIVD（一般情報保安局）とMIVD（軍事情報保安局）が、バルクデータセットをずさんかつ時には違法に取り扱っていることが明らかになった。バルクデータセットとは、多くの場合何百万人もの無作為な人々に関するデータを含む大規模ファイルであり、情報提供者、他の政府機関、外国の諜報機関、または商用事業者から入手されたものである。
背景メモ
- **AIVD** (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) en **MIVD** (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) zijn de Nederlandse civiele en militaire inlichtingendiensten, vergelijkbaar met de Amerikaanse FBI/NSA of de Duitse BfV/BND.
- **Bulkdatasets** zijn omvangrijke databestanden met informatie over miljoenen nietsvermoedende burgers — vaak verkregen van buitenlandse geheime diensten, informanten, of via aankoop van commerciële databedrijven. Dit is geen gerichte surveillance, maar een soort "eerst oogsten, dan later zoeken"-aanpak.
- Uit een nieuw onderzoeksrapport van de Nederlandse toezichthouder (CTIVD) blijkt dat de diensten slordig en soms ronduit onrechtmatig met deze databestanden omgaan — er ontbreken bijvoorbeeld wettelijke grondslagen en toestemmingen.
- Deze kwestie raakt aan een breder Europees debat: na de Snowden-onthullingen (2013) en het Schrems-II arrest van het Europees Hof (2020) is er grote spanning tussen nationale veiligheidsdiensten die graag grote hoeveelheden data verzamelen, en de strenge Europese privacyregels waar ook Nederland aan gebonden is.